Tương lai nào cho các doanh nghiệp sản xuất đèn led trong nước ?

Chuyện cái bóng đèn: 10 năm thu lãi từ "mỏ vàng" Cuba sắp chấm dứt, Điện Quang tìm "hũ bạc" ở đâu?

Đèn Led NewStar Led, điện Quang, Rạng Đông

Trung Quốc hiện là nước có ngành công nghiệp sản xuất LED lớn nhất trên thế giới, và tình trạng dư cung trong nước buộc các doanh nghiệp sản xuất đèn LED và cả đèn truyền thống của nước này phải tìm đầu ra ở các thị trường bên ngoài.

Tương lai nào cho các doanh nghiệp sản xuất đèn led trong nước ?

Điện Quang

Gặp khó trên thị trường xuất khẩu, nhiều khả năng từ 2017 doanh thu của Điện Quang sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường trong nước. Dựa trên những đánh giá về thị trường đèn LED, Công ty chứng khoán Rồng Việt cho rằng, đây sẽ là động lực tăng trưởng của Điện Quang trong vài năm tới để phần nào bù đắp thiếu hụt từ nguồn doanh thu tài chính của đối tác Cuba.

"Giá đèn LED sẽ giảm một nửa trong 5 năm tới" - đó là dự đoán của Zia Eftekhar, CEO của Philips Bắc Mỹ, đưa ra năm 2011. Khi ấy, đèn LED có ưu thế vượt trội cả về độ sáng, tiết kiệm điện, cũng như tuổi thọ so với đèn huỳnh quang hay compact, và giá thành cao là rào cản gần như duy nhất để sản phẩm đến được tay người tiêu dùng.

Theo thời gian, nhờ công nghệ ngày càng hiện đại và quy mô sản xuất lớn, giá của đèn LED đã giảm rất mạnh. Đơn cử, giá bóng LED loại A, loại bóng đèn phổ thông nhất, tại Mỹ đã giảm tới 90% so với thời điểm bắt đầu xuất hiện năm 2008.

Tại Việt Nam, giá nhiều sản phẩm LED của Điện Quang, Rạng Đông cũng đã giảm 30-40% so với thời điểm cách đây 3 năm, mức giảm khá tương đương với xu hướng trên thế giới. Nhiều chuyên gia trong ngành dự đoán rằng xu hướng giảm giá của đèn LED sẽ tiếp tục trong một vài năm tới, và điều này sẽ thúc đẩy tỷ lệ thâm nhập của đèn LED, khi mà hiện tại vẫn còn khoảng cách giữa giá của đèn LED và đèn truyền thống.

Nghiên cứu của McKinsey chỉ ra rằng trong vòng đời của một công nghệ mới như TV màn hình phẳng hay máy quay kỹ thuật số, các sản phẩm này phải mất từ 5-7 năm để có thể đạt được mức độ thâm nhập 10%. Sau đó, tỷ lệ này chỉ mất thêm 1-3 năm để tăng lên 20%, và tăng rất nhanh trong khoảng thời gian còn lại. Ước tính về tỷ lệ thâm nhập đèn LED trên thế giới của Statista cũng cho thấy diễn biến tương tự khi đèn LED bắt đầu được thị trường biết đến và sử dụng vào năm 2010, tỷ lệ thâm nhập đạt 10% sau 5 năm, nhưng chỉ 2 năm sau đã vọt lên 26%.

Tại Việt Nam, đèn LED xuất hiện muộn hơn khi mà phải đến năm 2013 các công ty như Điện Quang, Rạng Đông mới bắt đầu xúc tiến thương mại hóa. Do đó, dựa trên những nghiên cứu về vòng đời sản phẩm, cũng như ước tính doanh số đèn LED những năm vừa qua của Điện Quang và Rạng Đông, VDSC cho rằng hiện tỷ lệ thâm nhập của đèn LED ở Việt Nam đang rơi vào mức 10%. Như vậy, thị trường chiếu sáng Việt Nam trong khoảng 3-4 năm tới đây hứa hẹn sẽ chứng kiến sự bùng nổ của các sản phẩm LED.

Đón đầu nhu cầu này, Điện Quang đang tiến hành xây dựng nhà máy LED mới tại khu CNC Quận 9, vốn đầu tư 600 tỷ, trong đó giai đoạn 1 là 330 tỷ (chủ yếu là xây dựng cơ bản), hoạt động vào quý 2/2018, nâng công suất lên 40 triệu bóng LED/năm. Nhà máy mới được miễn thuế trong 4 năm đầu, và ưu đãi 50% thuế trong 9 năm tiếp theo.

Thị trường đèn LED tuy tăng trưởng cao nhưng cạnh tranh cũng rất khốc liệt. Trái với việc sản xuất các sản phẩm bóng đèn truyền thống vốn là lợi thế của các doanh nghiệp quy mô lớn, sản xuất đèn LED có rào cản gia nhập thấp. Các doanh nghiệp nhỏ lẻ có thể dễ dàng nhập, ghép và bán các sản phẩm được lắp ráp sơ sài, chất lượng không cao với giá thấp và thực hiện quay vòng vốn nhanh. Cộng thêm sự tràn ngập của đèn Trung Quốc, khó khăn về mặt thị trường vẫn đang là vấn đề lớn nhất đối với Điện Quang.

Giá thành của một bóng đèn LED giá rẻ Trung Quốc bằng khoảng 1/2 giá của Điện Quang, nhưng tuổi thọ thực tế chỉ đạt 500 giờ, tức 1% so với tiêu chuẩn thông thường là 50.000 giờ. Như vậy, trong dài hạn, VDSC cho rằng người tiêu dùng sẽ dần nhận thức được lợi ích về mặt kinh tế khi sử dụng các sản phẩm chất lượng. Đây là điều đã từng xảy ra đối với đèn Compact trong quá khứ, khi mà các sản phẩm của Điện Quang và Rạng Đông và NewStar led cũng bị lấn át bởi đèn Compact Trung Quốc nhưng đã từng bước chiếm lĩnh niềm tin của người tiêu dùng.